De Morgen 27/7/2017

Eerst scannen, dan kopen

Digitale blockchain-technologie moet voeding 'transparant' maken, van oorsprong tot supermarkt

Transparant fruit: in Nederland is het er al, en in België wordt er ook voorzichtig aan gesnuffeld. Of je er dan doorheen kunt kijken? Nee. Wel kun je zien bij welke boer je kokosnoot groeide, en wie hem vervolgens kocht en naar jouw buurtsupermarkt bracht.

Meike De Roest  Uit de krant van 27 juli 2017

 

Stel je voor: je koopt een kokosnoot, je scant de QR-code die erop staat, en plots zie je op je telefoon de hele route die de vrucht aflegde. Leuk, maar ook handig: je leest zwart op wit wat er werd betaald, of de boer behoorlijk vergoed werd voor zijn werk en of er geen slaven werkten op de plantage. Want de lange weg die een stuk fruit of groente aflegt naar de supermarkt, kan onstuimig zijn. Daarom is volgens verschillende experts een blockchain dé oplossing voor fraude en gefoefel.

"Een kokosnoot gaat soms door wel vijftig handen. Dan is de blockchain ideaal, want die slaat alle stappen op die de vrucht heeft gezet. De blockchain is zo de 'witte kassa' van alle transacties", zegt Bjorn Joos, digitaal expert. Zo'n blockchain, of blokkenketting, is een soort digitaal paspoort van een product. Elke stap in de keten en elke afspraak wordt erin vastgelegd. Wanneer informatie eenmaal is opgeslagen in de blockchain, kan er niets meer worden aangepast. Daarmee blijkt het systeem waterdicht voor fraude, kunnen consumenten zien waar hun product vandaan komt en is het gemakkelijker om bij een fout een lading groente of fruit uit de rekken te halen.

De netwerkorganisatie Flanders' FOOD is alvast geïnteresseerd in de technologie. "Het is een hot topic, maar bedrijven kennen er de mogelijkheden vaak nog niet van", weet Veerle Rijckaert van Flanders' FOOD. "We zijn in de snuffelende fase." Het platform zet zich in voor innovatieve en duurzame mogelijkheden binnen de voedingsmiddelenindustrie. "De complexiteit van de route bepaalt of het gemakkelijk is om een blockchain te maken of niet. Voor producten met een korte keten is dat gemakkelijker."

In het Verenigd Koninkrijk zijn de supermarkten Coop en Provenance begonnen met een test van de blockchain. Producten uit het land zullen vanaf volgend jaar 'transparant' in de schappen liggen. Toch zal in België de blockchain nog even op zich laten wachten, maar supermarkten zijn geïnteresseerd. "We houden de technologie in de gaten, maar hebben nog geen concrete toepassingen", klinkt het bij Colruyt.

Oorspronkelijk werd het systeem geïntroduceerd op de financiële markt, waar het een digitale tussenpersoon werd in betalingen. Terwijl vroeger een notaris de objectieve speler was, kon de blockchain zelfstandig een vertrouwensband scheppen tussen vreemden. Hoe? Door een netwerk van computers die door ingewikkelde berekeningen transacties goedkeuren.

Iemand die daar al handig op inspeelt, is Stefaan Ponnet. Hij richtte het platform Swarm City op, een netwerk dat services à la Airbnb of Uber, biedt maar dan zonder commissie te vragen. "Je kunt binnen het netwerk een oproep doen voor een schilder. Via de blockchain kun je zien wat iemand in het verleden al deed en of diegene dat goed deed. Het is een soort bewijsbaar cv."

 

Toch is de blockchain niet voor iedereen een zaligmakend systeem. Boeren die het liefst fairtrade werken en hun transparantie willen etaleren, zullen het systeem allicht omarmen. Maar zij die liefst hun handel in het duister laten, kunnen de blockchain in zekere zin saboteren. "Heel lokaal wordt de identificatie van het product gedaan. Als iemand de vertreklocatie vervalst, kunnen kokosnoten alsnog uit een slavenplantage komen, maar niet als dusdanig worden herkend." Elke stap moet dus correct worden afgehandeld. En dat vergt tijd en vertrouwen. "Het is een engagement voor iedereen die betrokken is in de chain", besluit Joos.